ให้เครดิตแล้ว ใช้ได้เลยจริงเหรอ?” สิ่งที่คนทำ content หลายคนยังเข้าใจผิด

ในยุคที่วงการคอนเทนต์ไทยเติบโตแบบก้าวกระโดด ใครๆ ก็เป็น Creator ได้เพียงแค่มีมือถือเครื่องเดียว เราเห็นการหยิบยืมไอเดีย การแชร์ต่อ หรือการนำภาพและวิดีโอมาเล่าใหม่กันจนเป็นเรื่องปกติ แต่ท่ามกลางความรวดเร็วของกระแสโซเชียล มีกับดักใหญ่ที่ซ่อนอยู่คือการ "ก๊อป-วาง" แล้วตบท้ายด้วยคำว่าขออนุญาตเจ้าของภาพหรือการใส่เครดิตให้แล้ว

หลายคนยังเข้าใจผิดว่าการใส่ชื่อเจ้าของผลงานเปรียบเสมือนยันต์กันฟ้อง ที่จะช่วยให้เรารอดพ้นจากเรื่องลิขสิทธิ์ได้ แต่ในโลกของความเป็นจริงและในสายตาของกฎหมาย มันไม่ได้ง่ายขนาดนั้น

เปิดพ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ไทยการ "ใส่เครดิต" ไม่ใช่ยันต์กันฟ้อง

ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ผลงานสร้างสรรค์ทุกชิ้นจะได้รับความคุ้มครองทันทีที่ถูกสร้างขึ้นโดยไม่ต้องจดทะเบียน กฎหมายไทยได้แบ่งสิทธิ์ที่คนทำคอนเทนต์ต้องทำความเข้าใจไว้ดังนี้:

1. ความต่างระหว่างธรรมสิทธิ และสิทธิในทางเศรษฐกิจ

นี่คือจุดที่คนส่วนใหญ่สับสน ธรรมสิทธิ (Moral Rights) คือสิทธิในการแสดงตัวว่าเป็นเจ้าของผลงาน ซึ่งการที่คุณใส่เครดิต เป็นการเคารพสิทธิ์ในส่วนนี้ แต่สิทธิในทางเศรษฐกิจ (Economic Rights) ซึ่งรวมถึงการทำซ้ำ ดัดแปลง หรือเผยแพร่เพื่อประโยชน์ทางการค้า เป็นสิทธิ์ขาดของเจ้าของผลงานแต่เพียงผู้เดียว

2. การให้เครดิตไม่ใช่การ "ขออนุญาต"

กฎหมายระบุชัดเจนว่า หากคุณนำงานที่มีลิขสิทธิ์ไปใช้โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของสิทธิ์ แม้จะลงชื่อให้เครดิตอย่างชัดเจนเพียงใด คุณก็ยังมีความผิดฐานละเมิดลิขสิทธิ์อยู่ดี เพราะการให้เครดิตคือมารยาทแต่การขออนุญาตคือ "ข้อบังคับทางกฎหมาย"

หลายคนมักแคปภาพที่ติดลายน้ำ (Watermark) ของมาใช้แล้วพิมพ์แค่ว่า "ขอบคุณภาพจาก…" การกระทำนี้ถือเป็นเจตนาละเมิดลิขสิทธิ์ที่ชัดเจนที่สุด เพราะคุณนำงานที่ยังไม่ได้ซื้อสิทธิ์มาเผยแพร่ต่อ ซึ่งอาจโดนฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายเป็นรายรูปในอัตราที่สูงมาก

Fair Use" กับวงการคอนเทนต์ไทย

Fair Use” หรือข้อยกเว้นด้านลิขสิทธิ์ มักถูกพูดถึงในวงการคอนเทนต์อยู่เสมอ แต่การนำผลงานของผู้อื่นมาใช้ ไม่ได้หมายความว่าจะเข้าข่าย Fair Use โดยอัตโนมัติ

ตามหลักกฎหมายไทย การพิจารณาว่าเข้าข้อยกเว้นหรือไม่ จะดูหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น ลักษณะการใช้งาน ผลกระทบต่อเจ้าของสิทธิ์ และขอบเขตของการนำผลงานมาใช้

ตัวอย่างประเด็นที่มักถูกพิจารณา ได้แก่

• การใช้งานนั้นกระทบต่อโอกาสทางธุรกิจหรือมูลค่าของงานต้นฉบับหรือไม่

• การนำผลงานมาใช้เกินความจำเป็นหรือส่งผลต่อสิทธิ์ของเจ้าของผลงานหรือไม่

• การใช้งานมีวัตถุประสงค์เชิงพาณิชย์หรือสร้างผลประโยชน์ทางอ้อมหรือไม่

ดังนั้น แม้จะมีการให้เครดิต หรือระบุว่าใช้เพื่อรีวิว วิจารณ์ การศึกษา หรือความบันเทิง ก็ไม่ได้เป็นข้อยกเว้นโดยอัตโนมัติ ทุกกรณียังคงต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงและบริบทของการใช้งานนั้นๆ

ทำยังไงให้สร้างคอนเทนต์ได้อย่างมืออาชีพด้วยวิธีที่ถูกต้อง

ลองสังเกตว่า Creator ที่อยู่ได้ยาวๆ ส่วนใหญ่เขาไม่ได้เน้นแค่ความเร็ว หรือเน้นหยิบงานคนอื่นมาใช้ให้จบๆ ไป แต่มันคือเรื่องของ "ความน่าเชื่อถือ" และ "ลายเซ็น" ของตัวเองมากกว่า ทางเลือกที่น่าลงทุนมีอยู่ 2 เวย์หลักๆ

1. ลุยเองให้สุด (Original Content)

ถ้าอยากให้คนจำเราได้แม่นๆ การลงมือทำเองคือคำตอบ ไม่ว่าจะถ่ายรูปเองหรือปั้นกราฟิกขึ้นมาใหม่

• ถือไพ่เหนือกว่า: ในฐานะเจ้าของผลงาน คุณจะเอาไปปั้นต่อ ขายซ้ำ หรือดัดแปลงยังไงก็ได้ สบายใจแบบ 100%

• สร้างเสน่ห์เฉพาะตัว: งานที่ออกมาจากมือเรา มันจะมีกลิ่นอาย (Mood & Tone) ที่คนเห็นแล้วรู้เลยว่า "นี่แหละคือเรา" ซึ่ง AI หรือภาพสต็อกทั่วไปเลียนแบบความรู้สึกนี้ยาก

• แพลตฟอร์มรัก: อัลกอริทึมสมัยนี้ฉลาด อะไรที่เป็นของใหม่ ไม่ซ้ำใคร เขามักจะช่วยดันให้คนเห็นมากกว่างานที่ก๊อปๆ กันมา

2. เลือกทางลัดที่ "ฉลาด" (Trusted Stock Sources)

แต่ในความเป็นจริง เราคงถ่ายเองทุกอย่างไม่ได้หรอก วันไหนที่ต้องรีบใช้ หรืออยากได้ภาพอลังการระดับโลก การกดซื้อสิทธิ์จากแหล่งที่เชื่อถือได้อย่างพวก Shutterstock คือทางเลือกที่ดูเป็นมืออาชีพมาก

• เกราะป้องกันตัวเอง: การมี License ถูกต้องในชื่อเรา มันคือหลักฐานชั้นดีที่บอกว่าเราทำธุรกิจแบบโปรฯ ไม่ต้องมานั่งระแวงเรื่องจดหมายเตือนลิขสิทธิ์ตามหลัง

• คุมงบและเวลาอยู่หมัด: ลองนึกดูว่าถ้าต้องจ้างนางแบบ เช่าไฟ เซ็ตสตูฯ เองทุกลิขสิทธิ์ งบคงบานปลาย การใช้ Stock Photo เลยเป็นทางลัดที่ช่วยให้เราได้งานคุณภาพสูงในราคาที่จับต้องได้

ว่าหัวใจสำคัญมันไม่ใช่แค่เรื่องรูปสวยไม่สวย แต่มันคือการสร้าง "Asset" ที่สะอาดและถูกต้องให้กับตัวเอง เพื่อให้วันข้างหน้าเวลาธุรกิจโตขึ้น เราจะได้ไม่ต้องกลับมานั่งแก้ปัญหาลิขสิทธิ์ที่เคยทำพลาดไว้

มั่นใจทุกการใช้งานด้วย Number 24 x Shutterstock

หากคุณไม่อยากปวดหัวกับเรื่องข้อกฎหมาย หรือกังวลว่ารูปที่ใช้จะถูกฟ้องในอนาคต Number 24 x Shutterstock พร้อมเป็นพาร์ทเนอร์ดูแลคุณ

1.ลิขสิทธิ์ถูกต้องระดับโลก: มีใบอนุญาต (License) ที่คุ้มครองการใช้งานของคุณอย่างชัดเจน ยันได้ทั่วโลก

2.บริการแบบคนไทยเพื่อคนไทย: มีทีมงานผู้เชี่ยวชาญคอยให้คำปรึกษาเรื่องประเภท License ที่เหมาะสมกับงานของคุณ ไม่ต้องงมเอง

3.ออกใบกำกับภาษีได้: สามารถนำไปหักค่าใช้จ่ายบริษัทได้ถูกต้องตามระเบียบกรมสรรพากร

4.ปลอดภัยกว่าการใส่เครดิตลอยๆ: เพราะคุณจะมีหลักฐานการถือครองสิทธิ์ที่ตรวจสอบได้จริง

สนใจสอบถามแพ็กเกจการใช้งานที่คุ้มค่าได้ที่

Inbox : http://m.me/number24.co.th

LINE Official Account : https://line.me/R/ti/p/@klj9484n

Instagram : https://www.instagram.com/number24.co.th

Website : https://number24.co.th/