เบื้องหลัง Sony SST Typeface เมื่อฟอนต์ต้องรองรับ 93 ภาษา และทำให้ภาษาไทยกับญี่ปุ่นยังคงความเป็นแบรนด์ Sony เดียวกัน
Business
เบื้องหลัง Sony SST Typeface เมื่อฟอนต์ต้องรองรับ 93 ภาษา และทำให้ภาษาไทยกับญี่ปุ่นยังคงความเป็นแบรนด์ Sony เดียวกัน
ลองสังเกตเมนูของ PS5 เวลาเปลี่ยนภาษาจากไทยเป็นญี่ปุ่น รูปร่างตัวอักษรย่อมเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด เพราะภาษาไทยกับภาษาญี่ปุ่นมีโครงสร้างตัวอักษรที่แตกต่างกันมาก
สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้ตัวอักษรจะไม่เหมือนกัน เรากลับยังรู้สึกได้ว่าเมนูทั้งสองแบบเป็นส่วนหนึ่งของแบรนด์เดียวกัน
เบื้องหลังความรู้สึกนี้ไม่ได้มีแค่เรื่องการเลือกฟอนต์ให้อ่านง่าย แต่เกี่ยวข้องกับการออกแบบ Typeface และระบบ Typography ให้สามารถรักษาเอกลักษณ์ของแบรนด์เอาไว้ได้ แม้ต้องสื่อสารกับผู้ใช้ที่พูดคนละภาษา ขณะเดียวกัน การเลือกฟอนต์สำหรับผลิตภัณฑ์ระดับ Global ยังต้องคำนึงถึงลิขสิทธิ์ฟอนต์และเงื่อนไขการใช้งาน เพื่อให้แบรนด์สามารถนำตัวอักษรไปใช้ในสื่อต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม
เมื่อภาษาเปลี่ยน แต่หน้าตาของแบรนด์ต้องไม่เปลี่ยน
สำหรับแบรนด์ที่มีผู้ใช้อยู่ทั่วโลก การทำให้เว็บไซต์หรือผลิตภัณฑ์รองรับหลายภาษาไม่ใช่แค่เรื่อง “แปลข้อความให้ครบ” เพราะแต่ละภาษามีรูปทรงและพฤติกรรมของตัวอักษรไม่เหมือนกัน
ภาษาไทยมีทั้งพยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ที่วางอยู่หลายตำแหน่ง ส่วนภาษาญี่ปุ่นก็มีทั้ง Hiragana, Katakana และ Kanji ซึ่งมีรูปทรงและความหนาแน่นแตกต่างกันออกไป
เมื่อเปลี่ยนภาษา ขนาดข้อความ ระยะห่าง และจังหวะของตัวอักษรก็อาจเปลี่ยนตามไปด้วย หากไม่ได้ออกแบบให้ดี หน้าตาของ Interface ก็อาจเปลี่ยนบุคลิกไปพร้อมกับภาษา
โจทย์จึงไม่ใช่แค่ทำให้ “อ่านได้ทุกภาษา” แต่ต้องทำให้คนที่อ่านภาษาไทยและคนที่อ่านภาษาญี่ปุ่นรู้สึกว่า กำลังใช้งานผลิตภัณฑ์จากแบรนด์เดียวกัน
นี่คือเหตุผลที่ Typography กลายเป็นส่วนหนึ่งของ Brand Identity มากกว่าที่คิด
Sony SST กับโจทย์ 93 ภาษา
แนวคิดนี้เห็นได้จาก Sony SST Typeface ซึ่ง Sony พัฒนาร่วมกับ Monotype เพื่อสร้าง Typeface สำหรับการใช้งานในระดับ Global โดยรองรับถึง 93 ภาษา แนวคิดเรื่อง Typeface ที่ทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของ Brand Identity จึงน่าสนใจไม่แพ้ตัวฟอนต์เอง และเป็นสิ่งที่สะท้อนบทบาทของ Typography ในการสร้างแบรนด์ ได้อย่างชัดเจน
สิ่งที่น่าสนใจจึงไม่ใช่แค่จำนวนภาษา แต่คือการทำให้ตัวอักษรแต่ละระบบยังมีความสัมพันธ์กันในเชิง Visual แม้รูปร่างจะแตกต่างกันมาก
การทำ Typeface แบบนี้ไม่ใช่การเอาฟอนต์หนึ่งตัวไปใส่ทุกภาษาแล้วจบ แต่ต้องออกแบบตัวอักษรแต่ละระบบอย่างละเอียด และหาวิธีให้ทั้งหมดอยู่ภายใต้แนวคิดเดียวกัน โดย SST รองรับทั้ง Latin, Arabic, Cyrillic, Japanese, Greek, Thai, Hebrew และ Vietnamese
ทีมออกแบบยังต้องทำงานกับรายละเอียดอย่างน้ำหนักเส้น สัดส่วน ช่องว่างภายในตัวอักษร และการปรับรูปแบบให้ยังอ่านง่ายแม้ในขนาดเล็ก เพราะ Typeface เดียวกันต้องทำงานตั้งแต่หน้าจอ Smartphone ไปจนถึงสื่อขนาดใหญ่
พูดง่าย ๆ คือ ภาษาไทยไม่จำเป็นต้องหน้าตาเหมือนภาษาญี่ปุ่น และภาษาญี่ปุ่นก็ไม่จำเป็นต้องเหมือนภาษาอังกฤษ สิ่งที่ต้องเหมือนกันคือ “ความรู้สึกของแบรนด์”
นี่เป็นหัวใจของ Multilingual Typeface หรือ Typeface ที่ออกแบบมาเพื่อใช้งานกับหลายระบบภาษา
ฟอนต์สำคัญกับแบรนด์กว่าที่คิด
เรื่องนี้ไม่ได้เป็นเพียงมุมมองจากนักออกแบบ เพราะข้อมูลจาก Monotype และ Censuswide ก็สะท้อนให้เห็นว่า Typography มีบทบาทต่อการทำงานของแบรนด์มากกว่าที่หลายคนคิด
รายงาน Global Font Use & Forecasting Survey 2024 สำรวจผู้ทำงานในอุตสาหกรรมการออกแบบและครีเอทีฟจำนวน 4,777 คน จากมากกว่า 13 ประเทศ พบว่า 83% มองว่า Font Choice มีความสำคัญต่อกระบวนการสร้างสรรค์ ขณะที่ 76% ให้ความสำคัญกับ Readability และ Accessibility เมื่อเลือกฟอนต์
ตัวเลขนี้สะท้อนว่า ฟอนต์ไม่ได้มีหน้าที่เพียงทำให้ข้อความดูสวย แต่ต้องช่วยให้คนอ่านและใช้งานได้จริงด้วย
สำหรับแบรนด์ที่สื่อสารผ่านผลิตภัณฑ์และช่องทางจำนวนมาก เรื่องนี้ยิ่งสำคัญ เพราะ Typeface หนึ่งชุดอาจต้องทำงานทั้งบนหน้าจอขนาดเล็ก เว็บไซต์ บรรจุภัณฑ์ คู่มือ หรือสื่อโฆษณา และเมื่อแบรนด์ขยายไปยังประเทศอื่น ก็ต้องทำงานกับภาษาที่มีโครงสร้างแตกต่างกันอีก
ในรายงานเดียวกัน 47% ของผู้ตอบแบบสอบถามบอกว่าการจัดการและทำความเข้าใจเรื่อง Font Licensing เป็นเรื่องท้าทาย ซึ่งสะท้อนว่าเรื่องฟอนต์สำหรับแบรนด์ไม่ได้มีเพียงมิติของ Design แต่ยังเกี่ยวข้องกับ ลิขสิทธิ์ฟอนต์ และเงื่อนไขการใช้งานที่แตกต่างกันตามวัตถุประสงค์ เช่น การนำไปใช้บนเว็บไซต์ ในแอปพลิเคชัน หรือในสื่อโฆษณา
การมีฟอนต์อยู่ในคอมพิวเตอร์หรือสามารถดาวน์โหลดมาใช้งานได้ ไม่ได้หมายความว่าจะนำไปใช้ได้กับทุกวัตถุประสงค์เสมอไป แบรนด์จึงควรพิจารณาเงื่อนไขสิทธิ์การใช้งานให้สอดคล้องกับรูปแบบการนำไปใช้จริง เพื่อให้การเลือก Typeface ตอบโจทย์ทั้งด้านการออกแบบและการใช้งานในระดับองค์กร
จึงเห็นได้ว่าเรื่องฟอนต์สำหรับแบรนด์ไม่ได้จบที่ “เลือกตัวไหนดี” แต่ยังต้องพิจารณาทั้งความสม่ำเสมอในการออกแบบ การเข้าถึงของผู้ใช้งาน และลิขสิทธิ์ฟอนต์ที่กำหนดขอบเขตการนำไปใช้จริง
ตัวอักษรต่างกัน แต่ยังรู้สึกว่าเป็นแบรนด์เดียวกัน
กลับมาที่เมนู PS5 สิ่งที่เรารับรู้จึงไม่ใช่แค่รูปร่างของตัวอักษร แต่เป็นภาพรวมของประสบการณ์ เมื่อเปลี่ยนจากภาษาไทยเป็นภาษาญี่ปุ่น ตัวอักษรย่อมมีหน้าตาต่างกัน แต่ถ้าน้ำหนัก สัดส่วน ระยะห่าง และจังหวะของ Typography ถูกออกแบบมาอย่างสอดคล้องกัน ความแตกต่างของภาษาก็ไม่จำเป็นต้องทำให้ความรู้สึกของแบรนด์เปลี่ยนไป ซึ่งเป็นแนวคิดเดียวกับการสร้าง Brand Identity ที่รักษา DNA ของแบรนด์ไว้ได้ แม้หน้าตาของแต่ละ Touchpoint จะมีความยืดหยุ่น
กรณีของ Sony SST จึงสะท้อนให้เห็นว่า Typeface สำหรับ Global Brand ไม่ได้มีหน้าที่เพียงรองรับหลายภาษา แต่ต้องช่วยให้ Brand Identity ยังคงชัดเจนในทุกตลาด ทุกอุปกรณ์ และทุกจุดที่ผู้ใช้ได้สัมผัสกับแบรนด์
ภาษาไทยก็ยังเป็นภาษาไทย ภาษาญี่ปุ่นก็ยังเป็นภาษาญี่ปุ่น แต่เมื่อทั้งสองถูกออกแบบให้อยู่ภายใต้ระบบ Typography เดียวกัน เราจึงยังรับรู้ได้ถึงตัวตนของแบรนด์เดียวกัน แม้จะไม่ได้อ่านภาษาเดียวกันก็ตาม
เพราะ Typeface ที่ดีสำหรับ Global Brand ไม่จำเป็นต้องทำให้ทุกภาษาหน้าตาเหมือนกัน แต่ต้องทำให้ทุกภาษารู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของแบรนด์เดียวกัน
และสำหรับแบรนด์ที่ต้องการสร้าง Visual Identity ให้แข็งแรงตั้งแต่การเลือก Typeface ไปจนถึงการใช้งานจริง เรื่องของฟอนต์จึงไม่ได้จบแค่ “เลือกแบบที่สวย” แต่ยังรวมถึงการเลือกฟอนต์ที่เหมาะกับแบรนด์ รองรับการใช้งานที่ต้องการ และตรวจสอบลิขสิทธิ์ฟอนต์ให้ตรงกับวัตถุประสงค์ขององค์กร เพื่อให้สามารถนำไปใช้ในงานจริงได้ภายใต้เงื่อนไขที่ถูกต้อง
Number24 x Monotype ช่วยให้แบรนด์และทีมครีเอทีฟเข้าถึง Typeface และ Font Licensing สำหรับงานสร้างสรรค์ได้อย่างเป็นระบบ เพื่อให้ Typography ไม่เพียงดูเป็นแบรนด์เดียวกัน แต่พร้อมนำไปใช้งานได้อย่างถูกต้องในโลกจริง
ติดต่อการใช้งานกับ Number 24 x Monotype ได้ที่
Inbox : http://m.me/number24.co.th
LINE Official Account : https://line.me/R/ti/p/@klj9484n
Instagram : https://www.instagram.com/number24.co.th
Website : https://number24.co.th/
